MAPA STRONY RODO KONTAKT DEKLARACJA DOSTĘPNOŚCI
WCAG

Swoi i obcy

W realizację projektu edukacyjnego „Swoi i obcy”, który 24 marca 2021 r. zwyciężył w ogólnopolskim konkursie grantowym Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, zaangażowali się uczniowie klasy II bg. W ramach przedsięwzięcia zaplanowane zostały m. in. warsztaty historyczno – polityczne „Multikulturowy przedwojenny Chełm zaklęty w starych fotografiach” oraz wykłady on-line ekspertów zapoznających z historią, kulturą i architekturą wielokulturowego przedwojennego miasta. Wśród ekspertów prowadzących zajęcia są pracownicy Muzeum Ziemi Chełmskiej im. Wiktora Ambroziewicza, archiwum państwowego oraz konserwator zabytków z Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków. Ważnym elementem projektu będzie udział w warsztatach fotograficznych pod kierunkiem artysty fotografika celem poznania sposobów fotografowania obiektów architektonicznych w przestrzeni miasta. Uczestnicy przedsięwzięcia planują także organizację konkursu fotograficznego „Ślady” oraz stworzenie fanpage-a „Swoi i obcy”. Na zakończenie realizacji projektu zaplanowano konferencję dotyczącą historii i kultury Żydów chełmskich, ich znaczenia kulturowego, społecznego i ekonomicznego dla miasta i regionu Projekt edukacyjny został opracowany przez nauczycielkę historii Ewę Betiuk i nauczycielkę języka polskiego Annę Popielewicz.

♦      ♦      ♦

”Multikulturowy Chełm zaklęty w starych fotografiach“, warsztaty poprowadzone 9 kwietnia 2021 r. przez p. Ewę Betiuk, były pierwszym działaniem realizowanym w ramach projektu “Swoi i obcy”, który dotyczy wielokulturowości naszego miasta. Koordynatorkami uczniowskimi przedsięwzięcia są Julia Kołodziejczuk i Oliwia Nitrepska z klasy II bg pod przewodnictwem p. Anny Popielewicz i p. Ewy Betiuk. Na początku multimedialnego spotkania zostały przedstawione cele i założenia projektu. Koordynatorki wspomniały o wielokulturowości Chełma, historii diaspory żydowskiej, zwyczajach społeczności żydowskiej, jej obecności w dziejach miasta, a także zapobieganiu ksenofobii, rasizmowi i antysemityzmowi. Warsztaty były podzielone na dwie części: teoretyczną, w której młodzież mogła  poznać sposoby odczytywania informacji z rozmaitych źródeł historycznych, i praktyczną. Prowadząca przedstawiła rodzaje źródeł i ich cechy charakterystyczne. Wyjaśniła, na czym polega krytyka erudycyjna i wewnętrzna źródła. Wspomniała również o technikach czytania starych fotografii. Uczniowie mogli dowiedzieć się, czym są pytania oraz  hipotezy badawcze.  Podjęta została dyskusja na temat treści warstwy informacyjnej fotografii. Uczniowie dzielili się swoimi skojarzeniami ze słowem „Chełm”, które świadczą o ich silnej identyfikacji z tym miejscem. Dowiedzieli się wiele o historii miasta. Integralną częścią zajęć była dyskusja nt. wielokulturowości Chełma. Uczestnicy warsztatów byli zgodni, że najlepszym sposobem poznawania przeszłości są źródła historyczne, takie jak dokumenty, diariusze, listy, pocztówki, afisze czy zdjęcia. Stare fotografie wydają się być najpiękniejszym świadectwem życia codziennego i pozwalają ocalić pamięć o istotnych wydarzeniach i postaciach. W toku zajęć wykorzystane zostały zdjęcia chełmskiego fotografa Lecha Radwańskiego.

Warsztaty wzbudziły duże zainteresowanie uczniów klas II ep i II bg. Nie zabrakło entuzjastycznych opinii dotyczących przedsięwzięcia. Uczniowie klasy prawniczej mówili o ciekawej formie wykładu, zwrócili także uwagę na aktywność odbiorców, a także potrzebę pielęgnowania świadomości o historii lokalnej i poszerzania własnej wiedzy. Multimedialna podróż ukazała zupełnie odmienne, nieznane dotąd uczniom oblicze budynków miasta i pozwoliła odkryć cząstkę jego arcyciekawej historii.

♦      ♦      ♦

Kolejny wykład realizowany w ramach projektu edukacyjnego Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN „Swoi i obcy”, w którym uczestniczyli uczniowie klasy prawniczej II bg, odbył się 15 kwietnia 2021 r. i miał na celu przybliżenie historii, kultury i architektury żydowskiej wielokulturowego przedwojennego Chełma. Spotkanie przeprowadzone zostało przez p. Ilonę Sawicką, która, wykorzystując swoją wiedzę związaną z pracą w Muzeum Ziemi Chełmskiej, przybliżyła uczestnikom historie Żydów wywodzących się z naszego miasta. Dzięki ikonografii i słownym komentarzom ukazała sposób postrzegania społeczności żydowskiej przez pryzmat wybitnych postaci, których twórczość i działanie wniosły niebywały wkład w kształtowanie kultury i dziedzictwa w Chełmie.

Simon Mondszajn (1888 – 1979) mieszkał w suterenie kamienicy Bersza Kupfera przy ul. Lubelskiej, gdzie w 2013 roku została umieszczona pamiątkowa tablica. Chodził do chederów Jankiela Sznorera, a później Izaaka Szejfałesa przy ul. Pocztowej. Studia artystyczne odbywał w latach 1906 – 1908 w Szkole Sztuk Pięknych u prof. Kazimierza Stabrowskiego, kiedy po raz pierwszy eksponował swoje prace w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych, a następnie uczył się w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych w pracowniach Teodora Axentowicza i Józefa Pankiewicza. Podczas I wojny światowej walczył w szeregach polskiego oddziału Legii Cudzoziemskiej. Malował pejzaże, martwe natury, portrety, sceny marynistyczne. W roku 1965 powrócił do Paryża, gdzie zmarł, przeżywszy 91 lat. Twórczość malarska Mondszajna pozostawała kolejno pod wpływami postimpresjonizmu, fowizmu i kubizmu. Do najbardziej znanych dzieł należą m. in. „Geografowie”, „Głowa młodej dziewczyny” czy „Polski żołnierz”.

Ida Haendel (1928 – 2020) mieszkała przy ulicy Łącznej 5. Już od najmłodszych lat pobierała naukę u wybitnych artystów. Podczas I Konkursu Skrzypcowego im. Henryka Wieniawskiego w 1935 roku była najmłodszym uczestnikiem i zajęła siódme miejsce. W czasie II wojny światowej dawała wiele koncertów dla żołnierzy. W latach 1946 – 1947 zadebiutowała koncertami w Stanach Zjednoczonych i przyjęła obywatelstwo brytyjskie. W Polsce koncertowała w latach 1959 i w 1960. W roku 1986 z ojcem odbyła podróż sentymentalną do Chełma. W swojej karierze występowała z najwybitniejszymi artystami i była laureatką wielu prestiżowych nagród. Wielokrotnie podkreślano jej wybitny talent, mistrzostwo interpretacji, czystość intonacji i bogaty ton gry. Na skwerze u zbiegu ulic Lubelskiej i Mickiewicza stanął pomnik upamiętniający jej twórczość.

Szmul Zygielbojm (1895 – 1943) od 1915 r. mieszkał w Chełmie. Był członkiem Bundu, został także sekretarzem generalnym Sekcji Żydowskiej Centralnej Komisji Związków Zawodowych. Pełniąc od 1927 r. obowiązki radnego Warszawy, był także redaktorem pisma „Arbeiter Fragen”. Po kapitulacji stolicy w 1939 r. rozpoczął działalność konspiracyjną i tworzył podziemny ruch oporu żydowskiego. W 1942 r. został oddelegowany do Londynu, gdzie mianowano go członkiem Rady Narodowej RP, organu doradczego prezydenta oraz rządu na emigracji. Rok później w obliczu nieuchronnego upadku żydowskiego powstania w Warszawie popełnił samobójstwo.

Anszel Biderman (1870 – 1939) był wieloletnim członkiem władz Żydowskiej Gminy Wyznaniowej w Chełmie i reprezentował stanowisko miejscowych ortodoksów. Należała do niego nieruchomość na rogu ulic Narutowicza 16 i Mickiewicza 9. Był jednym z inicjatorów budowy nowej synagogi w 1912 roku. Znalazł się w składzie rady miejskiej i angażował się w działalność w obozach Żydowskiej Gminy Wyznaniowej, ponieważ pełnił tam funkcję przewodniczącego. W radzie zasiadał do 1939 roku, kiedy był wiceprzewodniczącym klubu Żydowskiego Bloku Gospodarczego, członkiem Towarzystwa Upiększania Miasta, Komitetu Rozbudowy Miasta, Komitetu Funduszu Pracy, komisji specjalnej do spraw dyrekcji i miejskiej rady szkolnej. Zginął w czasie okupacji.

Izaak Meir Lederman (1894 – 1975) był jednym z ważniejszych przedsiębiorców w Chełmie, a także działaczem politycznym i wieloletnim radnym miasta. Od 1922 roku był jednym z udziałowców przedsiębiorstwa „Młyn Industria”, a także „Młyna Ziarno”, które należały do największych zakładów przemysłowych i zajmowały czołowe miejsca w województwie pod względem produkcji. Należał do zarządu związków młynarzy i stowarzyszeń przedsiębiorców. Zaangażowany w działalność polityczną i społeczną, należał do Komitetu Zarządzającego organizacji syjonistycznej w Chełmie, stał na czele związku kupców żydowskich oraz zarządu towarzystwa wspierania biednych Żydów.

Mordko Iwry (1899 – 1930) był działaczem politycznym i samorządowym, a także członkiem rady miasta, który nadzorował miejskie przedsiębiorstwa i działania w zakresie opieki społecznej. Należał do komitetu redakcyjnego tygodnika chełmskiej gazety ludowej. Jego ojciec był przedsiębiorcą, który prowadził działalność przy ulicy Hrubieszowskiej, jeden z braci był członkiem rady miejskiej, a kolejny pełnił obowiązki lekarza miejskiego i szkolnego. Zginął tragicznie w swoim mieszkaniu. Jego pogrzeb przerodził się w wielką manifestację  w Chełmie.

Adolf Dauman (1880 – 1939) to przemysłowiec i właściciel największego zakładu przemysłowego w międzywojennym Chełmie. W 1910 roku założył zakład specjalizujący się w rektyfikacji spirytusu przy ul. Kolejowej 27. Produkcja zakładu była wielokrotnie doceniana na międzynarodowych wystawach przemysłowych. Wraz z bratem był również właścicielem Żyrardowskiego Zakładu Przemysłu Spirytusowego. Po wybuchu II wojny światowej fabryka została przejęta przez okupacyjne władze niemieckie, po jej zakończeniu przedsiębiorstwo zostało upaństwowione, a rodzina Daumanów zginęła podczas wojny.

Wykład wzbudził zainteresowanie uczniów, którzy mieli okazję do poszerzenia swojej wiedzy oraz poznania wielokulturowego przedwojennego Chełma i jego mieszkańców. Organizatorkami spotkania były p. Ewa Betiuk i p. Anna Popielewicz.

Tekst: Martyna Łukawska

♦      ♦      ♦

16 kwietnia 2021 r. uczniowie klasy prawniczej II bg uczestniczyli w kolejnym wykładzie związanym z realizacją projektu edukacyjnego Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN „Swoi i obcy”. Spotkanie z p. Katarzyną Ślusarską z Archiwum Państwowego w Lublinie, które ma swój oddział w Chełmie, miało zapoznać uczniów z historią i kulturą naszego miasta, a także przybliżyć sposób funkcjonowania archiwum. W trakcie wykładu przedstawione zostały zdigitalizowane materiały dotyczące wybranych przedstawicieli chełmskiej społeczności żydowskiej, aby ułatwić zobrazowanie różnych aspektów życia społecznego i gospodarczego w przedwojennym Chełmie.

Wykład rozpoczął się od objaśnienia uczniom pojęcia, na którym w dużym stopniu opiera się obecnie praca w archiwach, czyli „digitalizacja”. To wprowadzenie rękopiśmiennych materiałów archiwalnych w postaci danych cyfrowych metodą skanowania. Przedstawiony został m.in. skan księgi pochodzącej z 1933 roku związany z postacią Estery Ajzen, fotografki mieszkającej przy ulicy Lubelskiej 30, która przed Niemcami uciekła z Chełma do Groznego, gdzie również fotografowała tamtejszych Żydów. Po emigracji do Stanów Zjednoczonych swoją kolekcję zdjęć przekazała do Muzeum Holocaustu w Waszyngtonie.

Debora Birenbaum była absolwentką naszej szkoły z 1931 roku. Jej rodzicie posiadali kamienice przy ul. Lubelskiej 36 i Piłsudskiego 5 oraz skład materiałów aptecznych. Wpisy na jej temat pochodziły ze skanu rejestru podatków oraz księgi przebywających na terenie miasta. Z tej samego źródła pochodzą także zapiski dotyczące Adolfa Daumana, przemysłowca i właściciela zakładu przemysłowego, który specjalizował się w rektyfikacji spirytusu i posiadał zakład przy ul. Kolejowej 27. Uczniowie mogli zapoznać się z dokumentami ukazującymi stan fabryki 1 kwietnia 1945 roku.

Kolejną zaprezentowaną postacią był Mojżesz Goldzamt,  absolwent naszego liceum w 1939 roku, o czym uczniowie mogli się przekonać, oglądając jego świadectwo ukończenia szkoły. W czasie okupacji przez Lwów i Taszkient trafił do Moskwy, gdzie ukończył studia architektoniczne, a w 1952 roku zamieszkał z rodziną w Polsce i wykładał na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. Jakub Iwry w 1908 roku w Odessie ukończył studia medyczne. Był lekarzem chorób wewnętrznych, a także lekarzem szkolnym. Przedstawiony został dokument z 1937 roku, w którym zarząd miejski zlecał lekarzom szkolnym udział w szczepieniach. Jego bratem był Mordko Iwry, działacz polityczny i samorządowy, a także członek rady miasta, który zginął tragicznie w swoim mieszkaniu, a jego pogrzeb przerodził się w wielką manifestację w Chełmie. Zaprezentowano fragment pełnomocnictwa z 1929 roku i dokument ukazujący dane klanu Iwrych. Kolejnymi przedstawicielami tej rodziny byli Szloma Iwry, mieszkający przy ul. Hrubieszowskiej 39, i Izaak Iwry, członek Rady Miasta. Prowadził on z synem przedsiębiorstwo asenizacyjne, co zostało udokumentowane w rejestrze podatków oraz w zachowanej z tamtych czasów informacji, że ich sprzęt był zgodny z przepisami sanitarnymi. Zaprezentowano także zdjęcie Izaaka, pochodzące ze zbioru legitymacji służbowych.

Inną ważną postacią w dziejach był Berko Kupfer. Stan książki meldunkowej z 1946 roku ukazywał go jako właściciela bardzo popularnej w przedwojennym Chełmie kamienicy przy ulicy Lubelskiej 27, która powstała w 1890 roku. Warty wspomnienia był także Fiszel Lewinsztejn, właściciel nieruchomości przy ul. Lubelskiej i Pijarskiej, oraz Dawid Mondszajn, ojciec Szymona Mondszajna, który zamieszkiwał przy ulicy Obłońskiej 11. Z dnia 22 czerwca 1946 roku pochodzi jego akt zgonu. W trakcie wykładu p. Katarzyna Ślusarska zaprezentowała kolejne świadectwo ukończenia Gimnazjum im. Stefana Czarnieckiego z 1926 roku, należące do Estery Rozen, która była córką chełmskich przemysłowców. Uczestnicy spotkania mogli także porównać wygląd kamienicy przy ul. Lubelskiej 56 z jej dawnym projektem. Należała ona do Jakuba Sztula, przemysłowca, współwłaściciela „Młyna Industria”. Wpisy dotyczące jego rodziny znalazły się w książce meldunkowej z 1945 roku. Do bardziej znanych ówczesnych mieszkańców należał także Chaim Dawid Wolberger, absolwent Gimnazjum im. Stefana Czarnieckiego, który po ukończeniu studiów medycznych w Wilnie, w 1927 r., powrócił do rodzinnego miasta jako lekarz rentgenolog. Prowadził gabinet przy ul. Pierackiego 5.

Na zakończenie przybliżone zostały źródła materiałów archiwalnych, a uczestnicy mogli uzyskać odpowiedzi na nurtujące ich pytania. Spotkanie, którego organizatorkami były p. Ewa Betiuk i p. Anna Popielewicz, stało się punktem wyjścia do refleksji na temat digitalizacji i jej roli w zdobywaniu wiedzy o wielokulturowym Chełmie.

Tekst: Martyna Łukawska

♦      ♦      ♦

Zachęcamy do udziału w konkursie fotograficznym ,,Ślady’’!

W ramach projektu edukacyjnego ,,Swoi i obcy” serdecznie zapraszamy do udziału w konkursie fotograficznym ,,Ślady”, którego celem jest poszerzanie wiedzy uczniów szkół ponadgimnazjalnych na temat historii chełmskich Żydów. Zadaniem konkursowym jest wykonanie fotografii przedstawiającej istniejący bądź nieistniejący już zabytek kultury żydowskiej w Chełmie. Konkurs trwa od 15 kwietnia do 5 maja 2021 r. Mogą w nim brać udział uczniowie chełmskich szkół ponadpodstawowych. Zachęcamy do podzielenia się swoim kreatywnym spojrzeniem na wielokulturowy Chełm! Przewidujemy interesujące nagrody oraz niesamowite doświadczenia. Regulamin konkursu znajduje się w załączniku poniżej.

Regulamin konkursu fotograficznego ,,Ślady’’

♦      ♦      ♦

Warsztaty fotograficzne z p. Ryszardem Karczmarskim to kolejne działanie związane z realizowanym przez uczniów klasy II bg projektem „Swoi i obcy”, którego opiekunkami są p. Anna Popielewicz oraz p. Ewa Betiuk. Spotkanie odbyło się 21 kwietnia 2021 r. w Galerii Atelier prowadzonej przez p. Karczmarskiego od 1990 r. Uczestnicy zostali zaproszeni do świata fotografii oraz jako jedni z pierwszych obejrzeli wystawę prac Sylwestra Hawryla „Przestrzenie wyobraźni”, która miała być otwarta od 24 marca br., lecz w związku z panującymi obostrzeniami nie było to możliwe. Pan Karczmarski zwrócił uwagę uczniów na główną ścianę sali, gdzie znajdowały się fotografie opuszczonego cmentarza żydowskiego niedaleko Sobiboru, który jest im bliski ze względu na realizowany przez nich projekt. Prowadzący podzielił się też swoją historią. Już w szkole podstawowej zainteresowała go fotografia. W rozwijaniu pasji pomogły mu zajęcia w Młodzieżowym Domu Kultury. Ku zaskoczeniu uczestników nie realizował się od razu zawodowo jako fotograf, lecz pracował jako nauczyciel techniki, plastyki w chełmskich szkołach. Jak sam przyznał, męczyła go praca o określonych godzinach, realizowanie podstawy programowej bez możliwości rozszerzania zainteresowań uczniów czy pokazywania im czegoś nowego, co go interesowało. Dlatego też zrezygnował z posady i otworzył zakład fotograficzny przy ul. Lubelskiej 26. Początkowo pracował we własnym domu, jeden pokój przeznaczony był na pracownię. Udało mu się wykupić kolejną część budynku, co pozwoliło mu na powiększenie galerii. Pan Karczmarski przyznał, że swoje pierwsze zlecenie, jakim było fotografowanie banków spółdzielczych, wykonał pożyczonym aparatem. Za zarobione pieniądze kupił wreszcie własny sprzęt. Dodał też, że wykonywał zlecenia, aby móc fotografować zgodnie ze swoją pasją, zawierać na zdjęciu to, co chce, a nie musi. Pokazywał uczniom wydawane przez siebie przez lata albumy oraz najnowsze fotografie. Pan Karczmarski zaprezentował też uczestnikom warsztatu zdjęcia żydowskiego cmentarza sprzed 40 lat. Dzięki wiedzy, jaką posiadają, mogli zauważyć, jak bardzo obecny wygląd odbiega od tego utrwalonego na papierze fotograficznym. Atrakcją spotkania była możliwość uczestniczenia w sesji fotograficznej w charakterze modela lub fotografa.

♦      ♦      ♦

30 kwietnia 2021 r. uczniowie klasy II bg mieli okazję odbyć wirtualne spotkanie w nieistniejącej już chełmskiej Synagodze Wielkiej. Przewodnikiem w czasie wirtualnego spaceru był p. Paweł Wira – Kierownik Delegatury w Chełmie Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Lublinie. Prezentacja multimedialna wraz z komentarzem historycznym wprowadziła uczestników projektu w chronologię dziejów miasta od jego zarania wielokulturowego. Uczniowie poznali skomplikowane losy ludności polskiej, ukraińskiej i żydowskiej, mieszkającej obok siebie i ze sobą, co znalazło odzwierciedlenie nie tylko w topografii miasta, układzie jego ulic, ale także zabytkach kultury i przejawach życia codziennego. Prowadzący przedstawił także dzieje chełmskiej Synagogi Wielkiej, spalonej i rozebranej przez Niemców w okresie II wojny światowej. Prezentacja była bardzo ciekawa, ponieważ jej autor przedstawił szereg materiałów źródłowych (zdjęcia archiwalne, plany obiektu) z lat dwudziestych i trzydziestych XX w., dokumentujących działanie synagogi i jej znaczenie dla społeczności żydowskiej miasta w tym okresie. Niezmiernie interesujące były zdjęcia artefaktów odnalezionych w miejscu lokalizacji synagogi w trakcie badań archeologicznych prowadzonych w latach 1997 – 1998 przez Stanisława Gołuba i Tomasza Dzieńkowskiego. Wirtualne spotkanie w Synagodze Wielkiej było kolejnym krokiem do poznania dziejów społeczności żydowskiej w Chełmie. Koordynatorami projektu są p. Anna Popielewicz – nauczycielka języka polskiego – i p. Ewa Betiuk – nauczycielka historii i wiedzy o społeczeństwie.

♦      ♦      ♦

7 czerwca 2021 r. w sali widowiskowej Chełmskiego Domu Kultury odbyła się konferencja podsumowująca ogólnopolski projekt „Swoi i obcy” realizowany pod patronatem: Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, Iceland Liechtenstein Norway Grants oraz Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Naukowego i Sportu.  Jego realizatorami od kwietnia do czerwca 2021 r. byli uczniowie klasy II bg pod kierunkiem nauczycielek: języka polskiego – p. Anny Popielewicz – i historii – p. Ewy Betiuk. W związku z sytuacją pandemiczną zadania projektowe realizowane były on – line.

W czasie konferencji przypomniano cele projektu, które skupiały się na zwiększeniu i propagowaniu wiedzy na temat dziedzictwa Żydów zamieszkujących Chełm. Ważne było także zaangażowanie uczestników w realizację projektu oraz uczynienie ich odpowiedzialnymi za wszystkie działania wraz z przygotowaniem konferencji podsumowującej.  Ciekawym celem było też udostępnienie efektów pracy zainteresowanym losem chełmskich Żydów mieszkańcom miasta i placówkom oświatowym.

W realizację przedsięwzięcia zaangażowali się wszyscy uczniowie klasy II bg. Koordynatorkami projektu były Julia Kołodziejczuk i Oliwia Nitrepska. Przygotowaniem i redakcją spaceru edukacyjnego zajęli się Dominika Błażejczuk, Joanna Kraska, Jakub Orłowski. Konkurs fotograficzny przeprowadziły Justyna Kaczmarska i Aleksandra Wołoszkiewicz. Prowadzeniem fanpage’a zajmowali się Aleksandra Bereza i Igor Adamowicz. Informacje do mediów przekazywali: Jakub Hyjek, Julita Kułaga, Martyna Łukawska, Aleksandra Szewczuk. Projekty graficznie opracowali: Joanna Fedorowicz i Jakub Hyjek, Aleksandra Wojnicka i Mikołaj Parczewski z kl. 1e. Każdy uczestnik nagrał też krótki film prezentujący wybraną osobę lub zabytek z nią związany.

Z pewnością to właśnie uczniowskie zaangażowanie sprawiło, że działania projektowe były tak złożone. Składały się na nie m. in. warsztaty historyczno – polityczne „Multikulturowy przedwojenny Chełm zaklęty w starych fotografiach”, wykłady on-line ekspertów zapoznających z historią, kulturą i architekturą wielokulturowego starego miasta, udział w warsztatach fotograficznych z artystą fotografikiem p. Ryszardem Karczmarskim, konkurs fotograficzny „Ślady” oraz największe przedsięwzięcia – produkcja filmu i konferencja podsumowująca projekt. Za zaangażowanie w realizację projektu podziękowanie autorkom projektu – nauczycielkom złożyli: p. Marta Sadowska – wicedyrektor liceum oraz Przewodniczący Rady Rodziców – p. Leszek Kędzierawski.

Jednym z pierwszych działań był udział 9 kwietnia 2021 r. w warsztacie historycznym prowadzonym przez p. Ewę Betiuk „Multikulturowy stary Chełm zaklęty w starych fotografiach”. Podzielony był on na część teoretyczną, w której uczestnicy dowiedzieli się o sposobach odczytywania informacji ze źródeł historycznych, oraz praktyczną. Młodzież poznała ciekawe fakty i anegdoty z historii miasta, aktywnie uczestniczyła też w dyskusji nt. wielokulturowości Chełma.

Kolejnym ze spotkań przeprowadzonych w ramach realizacji projektu były warsztaty z p. Iloną Sawicką z Muzeum Ziemi Chełmskiej. Wykład, który odbył się 15 kwietnia 2021 r., przybliżył uczniom historię, kulturę i architekturę żydowską przedwojennego Chełma. Postacie występujące w prezentacji wniosły wkład w kształtowanie kultury naszego miasta. Tymi najważniejszymi, znanymi na całym świecie, byli Simon Mondszajn i Ida Haendel.

16 kwietnia 2021 r. uczestnicy projektu uczestniczyli w wykładzie p. Katarzyny Ślusarskiej z Archiwum Państwowego w Lublinie. Prowadząca przybliżyła sposób funkcjonowania archiwum oraz zapoznała uczniów z historią i kulturą miasta. Młodzież miała okazję zobaczyć zdigitalizowane dokumenty dotyczące niektórych przedstawicieli społeczności żydowskiej zamieszkującej Chełm. Udział w wykładzie pomógł uczniom w poszukiwaniu informacji do tworzonych przez nich filmików o żydowskich zabytkach na terenie miasta.

Równie interesującym przedsięwzięciem były warsztaty z p. Ryszardem Karczmarskim, artystą fotografikiem. Spotkanie odbyło się 21 kwietnia 2021 r. w Galerii Atelier. Uczestnicy mogli obejrzeć wystawę prac Sylwestra Hawryla „Przestrzenie wyobraźni” oraz zdjęcia żydowskiego cmentarza na terenie Chełma sprzed 40 lat. Atrakcją spotkania była możliwość uczestniczenia w sesji fotograficznej w charakterze modela lub fotografa.

Kolejne wirtualne spotkanie odbyło się 30 kwietnia 2021 r. z p. Pawłem Wirą, Kierownikiem Delegatury w Chełmie Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Lublinie, w nieistniejącej już Synagodze Wielkiej. Prezentacja przedstawiła uczestnikom historię budynku oraz jego wygląd w latach świetności. Uczniów zainteresowały zdjęcia artefaktów odnalezionych na terenie synagogi w latach 1997 – 1998 w trakcie badań archeologicznych prowadzonych przez Stanisława Gołuba i Tomasza Dzieńkowskiego.

W trakcie podsumowania projektu odbyło się także rozstrzygnięcie konkursu fotograficznego „Ślady”, którego koordynatorkami były Justyna Kaczmarska oraz Aleksandra Wołoszkiewicz. Nagrody zostały ufundowane przez Radę Rodziców w I Liceum Ogólnokształcącym im. Stefana Czarnieckiego w Chełmie, a wręczone przez jej przewodniczącego – p. Leszka Kędzierawskiego. Jury konkursowe wybrało 11 prac. Wyniki prezentują się następująco: I miejsceWiktor Wójcicki, II miejsceMartyna Wojciechowska, III miejsceMaja Duszak, wyróżnieniaAmelia Skolasińska, Oliwia Nitrepska, Kinga Pakuła, Maja Pawluk, Julia Kołodziejczuk, Dominika Błażejczuk, Emilia Orłowska, Joanna Fedorowicz.

Najważniejszym i budzącym podziw (sądząc po późniejszych opiniach gości) elementem podsumowania była prezentacja godzinnego filmu – spaceru edukacyjnego po różnych obiektach związanych z dziejami społeczności żydowskiej w przeszło 600-letniej historii miasta. Po projekcji wszyscy uczestnicy projektu otrzymali wręczone przez p. dyrektor Halinę Smyk dyplomy.

Fot.: Ewa Betiuk

Powrót