MAPA STRONY KONTAKT KARTA SZKOŁY

My Polacy – niepodlegli, przedsiębiorczy

Czarniecczycy na tropach osiągnięć gospodarczych Chełma w II RP

19 października 2018 roku w murach naszej szkoły odbyło się spotkanie z p. Adamem Cichowiczem – nauczycielem, sympatykiem i znawcą osiedla Dyrekcja w Chełmie. Uczestnicy projektu, uczniowie klas I b i II c pod opieką p. prof. Ewy Betiuk i p. prof. Anny Popielewicz, z dużym zainteresowaniem wsłuchiwali się w opowieści naszego gościa.

Już pierwszy slajd prezentacji multimedialnej, przedstawiający fotografię jednej ze stron gazety „Zwierciadło”, zaintrygował odbiorców. Artykuł, o którym opowiadał p. Adam Cichowicz, pochodził z 1925 roku i zawierał wywiad z ówczesnym burmistrzem miasta, barwnie opisującym przyszłą koncepcję rozwoju Chełma. Wspomniano w nim o podziale Chełma na Stare Miasto i Nowe Miasto w związku z zamiarem przeniesienia do niego z Radomia Wschodniej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych. Rozbudowa miała obejmować obszar od Dworca Głównego PKP, poprzez Aleję Marszałka Józefa Piłsudskiego, górę kredową, aż do dzisiejszej ulicy Hrubieszowskiej. Integralną częścią miała być dzielnica urzędniczo – kolejowo – wojskowa, zaplanowana na 20 tys. mieszkańców, podczas kiedy w ówczesnym mieście mieszkało ich około 30 tys. Budowa chełmskiego Nowego Miasta była największym przedsięwzięciem inżynieryjno – urbanistycznym w odrodzonej Polsce, po budowie portu w Gdyni. Pan Adam Cichowicz zaprezentował szereg zdjęć archiwalnych  przedstawiających zamysł urbanistyczny tego przedsięwzięcia. Zaprezentował też sylwetki architektów projektujących osiedle. „Małe, wschodnie, brudne miasteczko, w którym były trzy słabo zabudowane ulice, a centrum stanowił targ – oto, co zobaczyli Adam Paprocki i Adam Kuncewicz” – tak p. Cichowicz zobrazował Chełm z początku lat dwudziestych XX wieku. Ponadto zapoznał uczestników projektu z wizją zabudowy osiedla Dyrekcja, które jako jedyna część koncepcji Nowego Miasta została zrealizowana. Za projekt Gmachu Dyrekcji Kolei odpowiadał Henryk Gay, a budową kierował inż. Zygmunt Mianowski. Niestety, podczas wznoszenia budynku pojawiły się pewne komplikacje – zaczęły pękać jego fundamenty, ponieważ nie zbadano gruntów, na których miał on się znajdować. Duże zainteresowanie wzbudziło u uczestników spotkania odniesienie się przez p. Adama Cichowicza do koncepcji budowy Nowego Miasta na planie orła oraz osobistego poparcia budowy Dyrekcji przez Marszałka Piłsudskiego.

◊ ◊ ◊

9 października 2018 roku, w ramach realizacji projektu Narodowego Banku Polskiego „My Polacy – niepodlegli, przedsiębiorczy”, odbył się spacer edukacyjny poświęcony architekturze i historii osiedla Dyrekcja w Chełmie – drugiej co do wielkości inwestycji gospodarczej Polski po I wojnie światowej. Uczestnicy projektu, uczniowie klas I b i II c pod opieką p. prof. Anny Popielewicz i p. prof. Ewy Betiuk, rozpoczęli wędrówkę po chełmskim Nowym Mieście.

Przy budynku Dworca  Głównego PKP powitała nas Stanisława Rudnik – długoletni  kierownik chełmskiej delegatury Wojewódzkiego Konserwatora Ochrony Zabytków w Lublinie. Pani konserwator zaprosiła nas do wnętrza budynku, gdzie obejrzeliśmy wystawę „Tradycje kolejowe Chełma”, a następnie wysłuchaliśmy opowieści o genezie budowy osiedla Dyrekcja.

Następnie odbyliśmy wędrówkę  Aleją Marszałka Józefa Piłsudskiego w stronę gmachu Dyrekcji Kolei w Chełmie. Pani Rudnik przedstawiła historię budowy tego budynku oraz funkcje, które miał pełnić. Miała to być siedziba Wschodniej DOKP, do czego nie doszło z powodu wybuchu II wojny światowej.

Po obejrzeniu tej monumentalnej budowli przeszliśmy ulicą Stephensona, aby tam podziwiać szeregowe budynki, mające przypominać polskie dworki szlacheckie. Pani konserwator opowiedziała nam o różnorodności wyglądu tych budowli, utrzymanych w stylu modernizmu polskiego. Mielimy okazję poznać nie tylko zamysły architektoniczne inwestycji, ale także pomysł stworzenia kompleksu parków i ogrodów, które miały nadawać mu nowoczesny wygląd, na wzór miast w Anglii i USA.

Kolejnym punktem spaceru było zwiedzanie budynków znajdujących się w pobliżu Placu Tysiąclecia, a potem przejście do ul. Żwirki i Wigury, tzw. Dyrekcji Górnej. Zainteresowaliśmy się drewnianymi barakami, w których mieszkali budowniczowie osiedla. Budynki te zostały bardzo solidnie zbudowane i wkomponowane w architekturę dzielnicy. Są bardzo trwałe i istnieją już przeszło 80 lat.

Na zakończenie pani Rudnik zwróciła naszą uwagę na blaszane garaże szpecące obraz osiedla. Powiedziała, że zjawisko budowania takich obiektów jest coraz częstsze, niszczy ono wygląd całej dzielnicy. Zgodziliśmy się z tym, gdyż akurat przed nami, pośród monumentalnych kamienic, stał niezadbany i niepasujący do innych budynek.

Spacerowi towarzyszyła refleksja uczestników projektu nad przemijaniem czasu i trwałością sprawdzonych rozwiązań architektonicznych.

◊ ◊ ◊

W ramach badania historii Osiedla Dyrekcji 9 października 2018 roku odbył się wykład p. Janusza Krzywickiego, emerytowanego nauczyciela naszej szkoły, z udziałem uczestników projektu. Prelegent przedstawił informacje, które pomogły pogłębić wiedzę młodzieży na temat jednej z największych inwestycji kolejowych II RP.

Projekt osiedla „Nowego Miasta” był nowoczesny i miał pokazywać możliwości gospodarcze odrodzonej Polski. Prace nad planami jego budowy rozpoczęły się niedługo po odzyskaniu niepodległości. Uczniowie poznali powody przeniesienia dyrekcji głównej kolei do Chełma. Pan Profesor przedstawił ogrom tej inwestycji i jej znaczenie. Osiedle miało być nowatorskim, pięknym miastem ogrodów. Jego budowa miała również rozwiązać problem bezrobocia w Chełmie dzięki stworzeniu nowych miejsc pracy. Rozmach inwestycji przyniósł wiele pozytywnych skutków dla miasta. W toku wykładu omówione zostały także komplikacje występujące na budowie, które spowodowane były rezygnacją z badań geologicznych. W 1932 roku prace zostały przerwane z powodu m. in  braku zainteresowania ze strony inwestorów z Radomia. Pan Profesor przybliżył także uczestnikom wykładu losy osiedla podczas niemieckiej okupacji. Uczniowie mogli dowiedzieć się, że zamieszkiwali je niemieccy urzędnicy, znajdowały się tam wartownia i siedziba Gestapo. Po wojnie niezwykła atmosfera osiedla zaczęła się zmieniać, ponieważ nowi mieszkańcy nie byli już związani z nim emocjonalnie, tak jak rodziny kolejarskie.

Pan Janusz Krzywicki w sposób merytoryczny przedstawił różne wydarzenia z okresu budowy osiedla, uwzględniając także zaangażowanie w te działania czarniecczyków. Treść tego wywiadu niewątpliwie pomoże uczniom w dalszym szukaniu osiągnięć gospodarczych naszego kraju w latach II Rzeczpospolitej.

◊ ◊ ◊

1 października 2018 r. w sali nr 25 odbyło się pierwsze spotkanie dotyczące projektu realizowanego w ramach konkursu grantowego pod hasłem: „My Polacy – niepodlegli, przedsiębiorczy”. Konkurs został objęty honorowym patronatem Ministra Edukacji Narodowej. Jego założenia wpisują się w obchody „Roku dla Niepodległej”, a sponsorem przedsięwzięcia jest Narodowy Bank Polski. Projekt realizowany jest pod hasłem „Czarniecczycy na tropie osiągnięć gospodarczych Chełma w II RP” i odnosi się do osiągnięć gospodarczych miasta z okresu międzywojennego. Jego autorkami są nauczycielki – p. prof. Ewa Betiuk i p. prof. Anna Popielewicz. W spotkaniu udział wzięli przedstawiciele klas prawniczych, uczniowie klas II c i I b.

W pierwszej części zebrania przedstawione zostały wstępne informacje dotyczące projektu. Miały one na celu zapoznanie uczniów z historycznym znaczeniem osiedla Dyrekcja, gmachu PKP oraz rozbudową chełmskiego węzła kolejowego. W drugiej części zaprezentowany został plan  realizacji projektu, dotyczący m.in. spaceru edukacyjnego po osiedlu Dyrekcja i wizyty w dawnym Gmachu Dyrekcji PKP, udziału w wykładach ekspertów zapoznających uczestników z historią, architekturą i gospodarczymi osiągnięciami okresu.

Zadaniem uczestników projektu będzie przeprowadzenie wywiadów ze „świadkami historii”, mieszkańcami osiedla Dyrekcja celem konfrontacji wiedzy historycznej ze spersonalizowaną wizją historii. W ramach projektu przeprowadzony zostanie też konkurs fotograficzny „Historia jednego miejsca”. Na zakończenie realizacji projektu zorganizowana zostanie  konferencja podsumowująca.

Na spotkaniu uczniowie podzielili się w grupy robocze, w których będą prowadzić działania projektowe. Koordynatorem wszystkich działań jest p. dyrektor Teresa Kiwińska.

Powrót